Môn Ngữ văn trong mắt các cô cậu học trò đôi khi gắn liền với nỗi lo câu chữ, với những dàn ý dài dằng dặc. Thế nhưng, tại các lớp học Ngữ văn của trường THCS Thành Công, các thầy cô luôn nỗ lực làm mới từng trang giáo án, biến mỗi bài viết trở thành một vùng đất sáng tạo không giới hạn.

Một đề văn sáng tạo lấy cảm hứng từ kiệt tác Hoàng tử bé của nhà văn Saint-Exupéry đã tạo nên cơn sốt nho nhỏ và để lại nhiều dư âm đẹp đẽ trong lòng các bạn học sinh.

Một chiếc đề bài "mở lối ước mơ"

Thay vì những câu hỏi phân tích đơn thuần, đề bài đặt ra một tình huống giả định kỳ ảo và giàu chất thơ:

Tình huống giả định:

Sau chuyến phiêu lưu kỳ thú qua nhiều tinh cầu và dừng chân ở Trái Đất, Hoàng tử bé đã nhờ đàn chim di cư đưa mình bay qua những tầng mây xanh, vượt qua muôn ngàn dải ngân hà để trở về với tiểu hành tinh B612 yêu dấu.

Đêm đầu tiên đặt chân về lại ngôi nhà quen thuộc, sau khi dọn dẹp ba ngọn núi lửa và nhổ đi những mầm baobab vừa nhú, cậu ngồi lặng yên ngắm nhìn đóa hoa hồng đang hé nụ cười sau tấm kính chắn gió. Dưới bầu trời ngập tràn ánh sao lấp lánh, cậu mở cuốn sổ tay nhỏ màu vàng và nắn nót viết lại những dòng nhật kí gửi cho màn đêm tĩnh lặng.

Yêu cầu: Trong vai Hoàng tử bé, em hãy viết một trang nhật kí ghi lại những suy nghĩ, cảm xúc và bài học sâu sắc nhất về tình bạn sau chuyến đi Trái Đất, đồng thời bày tỏ tình cảm ấm áp của mình khi gặp lại đóa hoa hồng và hành tinh B612.

Đề bài không chỉ kiểm tra kĩ năng hành văn, mà còn trao cho học trò chiếc chìa khoá để bước vào thế giới nội tâm của nhân vật, tự do tưởng tượng và gián tiếp sẻ chia những suy nghĩ đầu đời về tình bạn, về sự gắn kết và lòng biết ơn.

Khi trang viết hoá thành tiếng thì thầm của tâm hồn

Dưới lăng kính ngây thơ nhưng đầy rung cảm, một bài làm tiêu biểu đã khiến các thầy cô không khỏi bất ngờ bởi giọng văn dịu dàng, giàu hình ảnh so sánh, nhân hoá và đậm chất triết lý tuổi thơ:

Nhật kí hành tinh B612

Ngày... tháng... năm...

Hành tinh nhỏ bé của mình hôm nay đón mình về bằng một cơn gió thơm mùi đất quen thuộc. Ba ngọn núi lửa vẫn ngoan ngoãn sưởi ấm cho góc sân, còn những cái mầm baobab thì len lén nhú lên như đang chơi trốn tìm, nhắc mình phải xắn tay áo dọn dẹp ngay. Đứng ngắm mặt trời đang từ từ lặn xuống sau triền đồi, mình bỗng nhận ra hoàng hôn hôm nay không còn buồn bã như trước nữa, bởi trong tim mình lúc này đã ắp đầy những kỷ niệm lấp lánh mang về từ Trái Đất.

Mình nhớ Cáo – người bạn đặc biệt dưới gốc cây táo.

Lúc mới gặp nhau, mình chỉ là một cậu bé cô đơn đang tìm kiếm niềm vui, còn Cáo lại từ chối chơi cùng vì chưa được “cảm hoá”. Nhờ Cáo kiên nhẫn giảng giải, mình mới hiểu “cảm hoá” chính là dùng sự dịu dàng và chân thành để kéo hai tâm hồn lại gần nhau hơn. Ban đầu, hai đứa xa lạ như hai hạt cát giữa sa mạc mênh mông. Nhưng rồi từng buổi chiều, mình ngồi yên trên thảm cỏ, nhích từng bước thật khẽ để không làm bạn giật mình. Khoảng cách thu hẹp dần theo từng nhịp thở, để rồi tụi mình trở thành duy nhất trên đời của nhau.

Chuyến đi đã dạy cho mình biết bao điều kỳ diệu về tình bạn:

• Tình bạn như một hạt mầm cần tưới tắm bằng kiên nhẫn và thời gian: Không có cửa hàng nào bán sẵn tình bạn để mua ngay tắp lự. Tình cảm ấy lớn lên từ những khoảnh khắc lặng im cạnh nhau, từ ánh mắt sẻ chia ấm áp hơn vạn lời nói.

• Tình bạn thắp sáng thế giới xung quanh: Cáo không ăn bánh mì, cánh đồng lúa mì trước đây đối với bạn chỉ là khoảng không buồn tênh. Nhưng từ khi chúng mình gắn bó, từng ngọn gió luồn qua sóng lúa vàng rực sẽ cất lên tiếng hát vui tươi, nhắc bạn nhớ về màu tóc vàng của mình. Có một người bạn, thế giới bỗng khoác lên mình chiếc áo rực rỡ và tràn ngập âm thanh trong trẻo.

• Gắn bó là chở che và có trách nhiệm suốt đời: Lời dặn của Cáo trước khi chia tay như một chiếc chuông bạc ngân vang mãi trong tâm trí mình: "Người ta chỉ thấy rõ với trái tim. Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần." Nhờ Cáo, mình nhận ra đoá hoa hồng ở nhà trở nên quý giá không phải vì sắc đỏ kiêu kỳ, mà bởi từng giọt nước mình tưới, từng chiếc lồng kính mình chắn gió cho bạn mỗi ngày.

Sau chuyến hành trình dài, mình hiểu rằng bạn bè chính là món quà tuyệt vời nhất mà cuộc sống ban tặng. Một người bạn tốt tựa như ngọn hải đăng nhỏ soi sáng những ngày u ám, là chiếc gương trong veo giúp ta thấu hiểu chính bản thân mình và biết mở lòng yêu thương thế giới. Không có bạn bè sẻ chia, dù có sở hữu cả triệu vì sao lấp lánh thì vũ trụ này vẫn chỉ là một khoảng không lạnh lẽo.

Bây giờ, nhìn đoá hoa hồng đang khẽ cựa mình say ngủ dưới vòm kính, rồi ngước lên bầu trời đêm, mình khẽ mỉm cười. Ở một góc Trái Đất xa xôi, chắc hẳn gió đồng lúa mì đang thì thầm kể cho Cáo nghe về một cậu bé tóc vàng vẫn luôn nhớ bạn bằng trọn vẹn trái tim.

Dạy Văn là khơi dậy hạt mầm nhân ái

Bài làm của học sinh

Đọc từng dòng viết, người đọc như cảm nhận được nhịp thở trong ngần của tuổi thơ, một sự thấu hiểu tinh tế về tình bạn và trách nhiệm đối với những người xung quanh. Đó không đơn thuần là một bài tập làm văn để chấm điểm, mà là minh chứng sinh động cho việc học sinh đã thực sự chạm đến giá trị nhân văn cốt lõi của tác phẩm.

Những trang nhật kí sáng tạo của học trò

Niềm vui khi được cô khen

Những đề văn mở, gợi mở tư duy và nuôi dưỡng cảm xúc như thế này sẽ tiếp tục là nhịp cầu để các bạn học sinh dưới mái trường thân yêu cất lên tiếng nói riêng, tự tin sáng tạo và học cách nhìn thế giới bằng cả trái tim.

(Bài viết dựa trên bài làm của học sinh lớp 6C6 trường THCS Thành Công)