Trong những năm tháng khói lửa rực trời của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Không quân Nhân dân Việt Nam đã ghi danh bao người con ưu tú. Nhưng khi nhắc đến chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không" mùa đông năm 1972, lịch sử mãi mãi khắc ghi câu chuyện thời hoa lửa về anh hùng Vũ Xuân Thiều – người phi công tiêm kích trẻ tuổi đã dâng trọn tuổi 27 của mình cho độc lập dân tộc, dùng chính chiếc máy bay MiG-21 làm "quả tên lửa thứ ba" đâm thẳng vào pháo đài bay B-52 của địch.

Sinh ra tại Nam Định và trưởng thành nơi không gian văn hiến của Thủ đô Hà Nội, Vũ Xuân Thiều vốn là cựu học sinh tài năng của ngôi trường giàu truyền thống THPT Chu Văn An. Năm 1965, khi đang là sinh viên năm thứ ba Khoa Vô tuyến điện – Đại học Bách khoa Hà Nội, giữa lúc cuộc chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, người thanh niên ấy đã đưa ra một quyết định làm thay đổi cả cuộc đời: bí mật trốn gia đình đăng ký khám tuyển phi công.

(Chân dung anh hùng Vũ Xuân Thiều)

Vượt qua những bài kiểm tra thể lực, tâm lý và tư duy vô cùng khắt khe, ông chính thức đứng vào hàng ngũ Quân đội. Chỉ đến khi hoàn thành mọi thủ tục khắt khe để chuẩn bị bước vào con đường làm chủ bầu trời, người con ấy mới viết thư báo tin cho gia đình. Hành động gạt bỏ tình riêng ấy đã sớm bộc lộ một hoài bão lớn lao cùng khí chất kiên định của người chiến sĩ cách mạng.

Từ năm 1965 đến năm 1968, Vũ Xuân Thiều được Quân đội cử sang Liên Xô tham gia khóa huấn luyện bay tiêm kích chuyên sâu. Trên đất bạn, với tinh thần cần cù và trí tuệ của sinh viên Bách khoa, ông miệt mài rèn luyện, làm chủ hoàn toàn dòng máy bay tiêm kích hiện đại với thành tích xuất sắc. Sau khi về nước, ông được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921 (Đoàn Sao Đỏ) – đơn vị mũi nhọn tập hợp những cánh bay quả cảm nhất. Tại đây, Thượng úy Vũ Xuân Thiều cùng đồng đội ngày đêm tập luyện phương án tác chiến đêm, quyết tâm tìm ra cách đánh hạ "pháo đài bay" B-52 – thứ vũ khí chiến lược mà không quân Mỹ tự hào là "bất khả xâm phạm".

Chiến tranh ác liệt, nhưng ẩn sau lớp giáp sắt của người phi công tiêm kích là một tâm hồn giàu tình cảm và tràn đầy niềm tin vào ngày chiến thắng. Ý chí quyết chiến của Thượng úy Vũ Xuân Thiều được khắc họa sâu sắc qua những dòng thư gửi về cho gia đình. Ngày 16/04/1972, giữa những ngày khói lửa rực trời, ông viết: "Với B-52, tất cả đã sẵn sàng quyết chiến... Bố mẹ hãy tin tưởng vào đứa con trai của bố mẹ."

Rồi đến những ngày cao điểm của trận đụng đầu lịch sử cuối năm 1972, giữa cái lạnh giá của mùa đông Hà Nội, ông ngồi tựa lưng bên bàn trực chiến viết thư cho người thân. Lá thư đang viết dở thì tiếng còi báo động chuyển trạng thái chiến đấu vang lên dồn dập. Ông đặt vội cây bút xuống, bước nhanh ra sân bay để lao vào mây đen. Bức thư ấy mãi mãi dừng lại ở những dòng dang dở, trở thành một kỷ vật vô giá về một người con hiếu thảo đã dâng trọn tuổi xuân cho sông núi.

Đêm 28/12/1972 – một ngày sau khi phi công Phạm Tuân lập nên kỳ tích bắn rơi chiếc B-52 đầu tiên – Không lực Mỹ cay đắng huy động liên tiếp các biên đội B-52 cùng lực lượng tiêm kích F-4 hộ tống ồ ạt đánh phá miền Bắc. Nhận thấy kẻ thù đang tập trung ra-da phong tỏa các sân bay lớn như Nội Bài, Yên Bái, Sở chỉ huy Không quân phát lệnh tác chiến táo bạo: Ra lệnh cho Thượng úy Vũ Xuân Thiều cất cánh từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy (Thanh Hóa).

Lúc 21:41, đường băng dã chiến ngắn hẹp, gập ghềnh và hoàn toàn không có ánh đèn dẫn đường. Giữa đêm đen tĩnh mịch, chiếc tiêm kích MiG-21 mang số hiệu 5121 được Vũ Xuân Thiều rấn ga tối đa, vút lên không trung, lao thẳng về hướng biên giới Việt - Lào để đón lỏng kẻ thù.

(Ảnh minh hoạ chiếc Mig-21)

Để qua mặt hệ thống ra-da cảnh báo sớm và phi đội F-4 hộ tống dày đặc của Mỹ, Vũ Xuân Thiều khéo léo ép độ cao, bay luồn lách qua các khe núi trùng điệp của vùng trời Tây Bắc. Mọi liên lạc vô tuyến đều bị hạn chế tối đa để giữ tuyệt đối yếu tố bất ngờ. Từ Sở chỉ huy mặt đất, các sĩ quan dẫn đường theo dõi sát sao từng chấm sáng nhỏ trên màn hình ra-da. Khi phát hiện mục tiêu B-52 lẩn trong mây đen ở vùng trời Mộc Châu – Yên Châu (Sơn La), mật lệnh dồn dập phát ra qua tai nghe: "Mây đen 3km... 2,5km... Uống cả 2 chai! Thoát ly về phía Đông Nam!" – lệnh phóng liền lúc cả hai quả tên lửa đối không K-13 trang bị trên máy bay.

Vũ Xuân Thiều tăng tốc ép sát chiếc pháo đài bay. Tuy nhiên, trong bóng đêm bao trùm, khi bóng dáng khổng lồ của chiếc B-52 hiện ra trước kính ngắm thì cự ly đã ở mức vô cùng nguy hiểm: chỉ còn cách chưa đầy 1,5 km. Không một giây chần chừ, ông ấn nút phóng. Hai dải quầng lửa xé rách màn đêm, lao thẳng vào thân chiếc B-52 khiến nó bùng cháy dữ dội. Nhưng do kích thước quá đồ sộ, chiếc pháo đài bay dù bị thương nặng vẫn chưa rơi ngay mà tiếp tục lảo đảo lao về phía trước.

Trên màn hình ra-da, Sở chỉ huy nín thở hô lớn: "Thoát ly ngay! Thiều, thoát ly ngay!". Nhưng ở tốc độ siêu thanh và cự ly quá gần, Vũ Xuân Thiều hiểu rằng nếu rẽ lúc này, chiếc B-52 có thể kịp thoát đi hoặc trút hàng chục tấn bom xuống đồng bào. Giữa ranh giới sinh tử chỉ tính bằng phần trăm giây, người phi công 27 tuổi đã đưa ra quyết định phi thường: Tiếp tục rấn ga, biến chiếc MiG-21 cùng chính bản thân mình thành "quả tên lửa thứ ba" lao thẳng vào khối lửa khổng lồ.

Một tiếng nổ vang dội xé toác bầu trời đêm Sơn La. Khối lửa kết hợp từ hai chiếc máy bay bốc cháy rực sáng rồi xé tan không trung, rơi xuống vùng rừng núi Tạ Khoa (huyện Yên Châu, Sơn La). Chấm sáng trên màn hình ra-da vụt tắt. Phi công Vũ Xuân Thiều đã anh dũng hy sinh ở tuổi 27, thực hiện trọn vẹn lời thề "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Sáng ngày 29/12/1972, khi lực lượng tìm kiếm tiếp cận hiện trường, mảnh vỡ xác chiếc B-52 nằm ngổn ngang giữa gò đất. Cách đó không xa là xác chiếc MiG-21 số hiệu 5121 với các mảnh kim loại găm chặt vào nhau – bằng chứng đanh thép cho cú va chạm quyết tử ở cự ly gần.

Sự hy sinh kiên cường của Thượng úy Vũ Xuân Thiều cùng chiến công tiêu diệt chiếc B-52 đêm 28/12 đã góp phần đập tan hoàn toàn cuộc tập kích chiến lược bằng pháo đài bay của đế quốc Mỹ, buộc chúng phải ký Hiệp định Paris. Ngày 20/12/1994, Thượng úy Vũ Xuân Thiều được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Ngày nay, giữa lòng Thủ đô Hà Nội, tên của ông được trân trọng đặt cho một tuyến đường rộng lớn tại quận Long Biên và ngôi trường THCS Vũ Xuân Thiều thân thương. "Câu chuyện thời hoa lửa" về người phi công rấn ga đâm vào B-52 sẽ mãi mãi là bản hùng ca bất tử, sáng ngời tinh thần dũng cảm, trí tuệ và khát vọng hòa bình của tuổi trẻ Việt Nam.

Đoàn Mai Chi – Học sinh lớp 6A8 – THCS Thành Công