Trong dòng chảy êm đềm của văn học thiếu nhi Việt Nam, Nguyễn Nhật Ánh luôn là cái tên gợi nhắc đến những trang viết dịu dàng về tuổi thơ và tuổi mới lớn. Mùa hè không tên là một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông, đưa người đọc trở về với những ngày hè trong veo, nơi những rung động đầu đời khẽ nảy nở giữa không gian làng quê yên bình. Không cần những tình tiết gay cấn hay cao trào dữ dội, cuốn sách chinh phục người đọc bằng nhịp kể chậm rãi, chân thật, như chính cách tuổi trẻ lặng lẽ đi qua mỗi mùa hè của đời người.
Câu chuyện trong Mùa hè không tên mở ra như một buổi chiều hè bình yên nơi vùng quê nhỏ. Nhân vật chính là Nam – cậu bé vừa rời ghế nhà trường cấp hai, đứng trước ngưỡng cửa của những ngày hè dài không bài vở, không áp lực, chỉ còn lại tự do và những trò nghịch ngợm cùng đám bạn thân. Thế nhưng, mùa hè ấy không yên ả như Nam từng nghĩ. Nó bắt đầu bằng một chuyến về quê ngoại bất ngờ, nơi cậu gặp lại Hương – cô bạn thời mẫu giáo. Hương giờ đã lớn, đã khác xưa, nhưng ánh mắt trong veo của cô vẫn khiến Nam bối rối. Từ đó, mọi chuyện cứ cuốn đi như cơn gió hè, mang theo niềm vui, nỗi buồn và cả những bí mật mà chính Nam cũng không ngờ tới.
Nguyễn Nhật Ánh không vội vàng đẩy câu chuyện lên cao trào. Ông để mạch truyện trôi chậm rãi, nhẹ nhàng như một buổi trưa hè lặng lẽ bên hiên nhà. Nam và Hương cùng nhau đạp xe qua những cánh đồng, thả diều trên triền đê, đôi khi chỉ ngồi im lặng dưới gốc cây, lắng nghe tiếng ve râm ran. Giữa những khoảnh khắc trong trẻo ấy, cảm xúc trong Nam dần thay đổi. Cậu nhận ra mình nhìn Hương lâu hơn, tim đập nhanh hơn mỗi khi cô mỉm cười. Còn Hương, dường như cũng mang trong lòng những tâm sự khó nói, ẩn sau những câu bông đùa và cái cách lặng lẽ quay đi khi Nam hỏi điều gì đó quá sâu.
Câu chuyện không chỉ xoay quanh hai nhân vật chính. Đó còn là thằng Tí – cậu bạn thân nghịch ngợm của Nam nhưng rất tinh ý, là bà ngoại của Hương với những câu chuyện xưa cũ về làng quê và những mùa hè đã qua, và cả chú chó Vàng bé nhỏ cứ lẽo đẽo theo Nam khắp nơi như một “nhân chứng” thầm lặng cho những ngày hè khó quên. Tất cả hòa quyện, tạo nên bức tranh tuổi trẻ vừa rực rỡ vừa mong manh, như chỉ cần một cơn mưa rào đi qua là có thể tan biến.
.
Nếu phải chọn một từ để nói về Mùa hè không tên, đó chính là “tuổi trẻ”. Cuốn sách là bản nhạc dịu dàng về những năm tháng ngây ngô, khi con người ta còn tin rằng mọi điều đều có thể và dám mơ những giấc mơ không giới hạn. Nam không phải một anh hùng, cũng không làm nên điều gì lớn lao, nhưng cậu là hình ảnh quen thuộc của tuổi mười lăm: vụng về, tò mò và luôn khát khao điều gì đó rộng lớn hơn cuộc sống thường ngày.
