Tôi sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Từ nhỏ, tôi đã quen với việc khi trời bắt đầu mát hơn, gió thu thổi nhẹ và buổi tối không còn oi nóng, đâu đó trên đường lại xuất hiện mùi hoa sữa.

Ngay trước cửa nhà tôi cũng có một cây hoa sữa. Tôi không biết chính xác cây được trồng từ bao giờ, nhưng có lẽ tuổi của nó cũng không nhiều hơn tôi là mấy. Từ bé, tôi đã quen nhìn thấy cây đứng ở đó mỗi ngày.

Tôi quen với mùi hương từ ngoài cửa bay vào nhà mỗi khi mùa thu đến. Tôi quen nhìn những chùm hoa nhỏ màu trắng ngà trên cành và những bông hoa li ti rơi xuống vỉa hè sau một đêm. Hoa sữa không phải là loài hoa rực rỡ. Nếu không để ý, có khi người ta còn bước qua mà chẳng nhìn thấy. Nhưng với tôi, cảnh ấy đã trở thành một phần rất gần gũi của tuổi thơ. Có lẽ cây hoa sữa ấy cũng lớn lên cùng tôi. Tôi cao thêm mỗi năm, còn thân cây cũng dần to hơn.

Sau này, khi biết đọc và biết tìm hiểu, tôi mới nhận ra loài cây trước cửa nhà mình còn xuất hiện trong nhiều bài hát, bài thơ về Hà Nội nhưng trước khi biết tất cả những điều đó, tôi đã quen với mùi hoa của nó từ rất lâu rồi. Vì thế, nếu có ai hỏi vì sao tôi yêu hoa sữa, tôi nghĩ mình không cần tìm một lý do quá lớn lao. Đơn giản vì tôi đã sống bên cạnh nó từ bé.

Tôi rất thích những buổi tối đi qua phố Bà Triệu vào mùa thu. Hà Nội vẫn đông xe, vẫn có tiếng còi và ánh đèn của các cửa hàng, nhưng khi có một cơn gió thổi qua mang theo mùi hoa sữa, tôi lại thấy thành phố khác đi một chút. Phố Nguyễn Du còn làm tôi nghĩ đến hoa sữa nhiều hơn. Tôi biết rằng nơi đây từ lâu đã gắn với hình ảnh của loài cây này. Nhạc sĩ Hồng Đăng đã từng đưa hoa sữa vào ca khúc nổi tiếng “Hoa sữa” với câu hát: “Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm”. Trong “Em ơi Hà Nội phố”, bài thơ của Phan Vũ được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc, cũng có câu: “Ta còn em, mùi hoa sữa”.

Tôi từng thắc mắc vì sao giữa rất nhiều thứ của Hà Nội, người ta lại nhớ đến một mùi hương. Sau đó, tôi nghĩ có lẽ ký ức của con người không chỉ nằm ở những thứ mình nhìn thấy mà còn được nhớ bằng âm thanh, bằng vị giác và cả bằng mùi hương. Với tôi, hoa sữa chính là một ký ức như thế.

Tôi nhớ những buổi tối ngồi sau xe của ba mẹ hít hà mùi thơm của hoa sữa; những cơn gió đầu mùa và những buổi sáng mở cửa bước ra, nhìn thấy hoa sữa rơi dưới gốc cây trước nhà. Có lẽ vì vậy mà đôi lúc tôi hơi ích kỷ khi muốn giữ mùi hoa sữa ấy cho mình. Tôi không muốn một ngày lớn lên rồi quay lại Hà Nội vào mùa thu và không còn nhận ra mùi hương quen thuộc của tuổi thơ.

Tuy nhiên, tôi cũng hiểu vì sao có người không thích hoa sữa. Khi chỉ có một hoặc vài cây, mùi hoa thoang thoảng khá dễ chịu. Nhưng nếu cả một đoạn đường có quá nhiều cây cùng nở, hương hoa có thể trở nên rất nồng. Có người thấy khó chịu hay đau đầu cũng là điều có thể hiểu được.

Tôi nghĩ không nên vì mình yêu hoa sữa mà cho rằng tất cả mọi người đều phải yêu nó giống mình. Nhưng từ việc hoa sữa được trồng quá dày đến việc muốn loại bỏ hết loài cây này là hai chuyện khác nhau. Theo tôi, điều cần làm không phải là tẩy chay hoa sữa, mà là tìm cách để hoa sữa được trồng hợp lý hơn. Những nơi có quá nhiều cây có thể chuyển bớt cây đi. Như vậy sẽ công bằng hơn cho cả hai phía: người không chịu được mùi hoa sữa sẽ bớt khó chịu, còn những người yêu loài hoa này vẫn có thể giữ lại một phần mùa thu quen thuộc của Hà Nội. Theo tôi, một thành phố có bản sắc không phải chỉ nhờ những những địa danh nổi tiếng mà còn nhờ sự tồn tại của những hàng cây, những món ăn, những tiếng rao và cả những mùi hương. Và “Hoa sữa” cũng là một phần trong đó.

Vì thế, tôi không nghĩ câu hỏi đúng là: “Có nên bỏ hoa sữa hay không?” mà câu hỏi nên là: “Làm thế nào để Hà Nội vẫn có hoa sữa mà người dân không bị khó chịu?”

Tôi mong sau này, dù Hà Nội có thêm nhiều con đường mới và những tòa nhà cao hơn, trên một số con phố cũ vẫn còn những cây hoa sữa để một ngày nào đó, khi đi qua Nguyễn Du hay Bà Triệu trong một buổi tối mùa thu, tôi lại bất chợt nhận ra mùi hương mà mình đã biết từ khi còn bé. Và tôi cũng mong cây hoa sữa trước cửa nhà mình vẫn còn ở đó thật lâu.

Khi ấy, tôi có thể tự nói với mình: May quá, mùa thu Hà Nội vẫn còn ở đây!